علی مرعشی ، نوجوان فعال جمعیت منجمان مهبانگ در زمینه تایخ نجوم و به خصوص رشته زمان سنجی مردمان کهن ، پس از کشف شاخص ظهر مسجد جامع زاهدان ، این بار به دنبال سایر شاخص های ظهر مطرح نشده پارسی ، به سراغ شهرهای دیگر ایران رفته است و گزارش شاخص ظهر مسجد 4 درختی بیرجند را به صورت زیر بیان نموده است .

مسجد چهار درختي يكي از قديمي ترين بناهاي شهر بيرجند مي باشد و يا به عبارتي قديمي ترين مسجد شهر بيرجند است كه قدمتش به دوره ي صفويه بر مي گردد كه حدود 200سال پيش برای اولین بار مرمت شده و با شماره ي ثبت ملي 2404 در فهرست آثار تاريخي كشور به ثبت رسيده است.

نوع معماري داخل مسجد به صورت شبستاني مي باشد كه شامل 21 ستون است.

بنيانگذار اين مسجد بر اساس لوحي كه بر سردر مسجد نصب شده است بدين شرح است:

باني : آيت الله حاجي محمد جعفر ولد مرحوم كربلايي اسماعيل سربيشگي و حاجي ايجبين علي دوست وحاجي ولد معمل مي باشند.

شاخص ظهر مسجد :

اجزاي تشكيل دهنده: اين شاخص يك ميله ي فلزي با قطر حدودا 5 سانتي متر وارتفاع 30 سانتی متر بوده كه بر روي زمين واقع شده بود.

مكان: اين شاخص در وسط صحن مسجد واقع شده كه به دليل ايجاد اختلال در عبور و مرور از آن مكان برداشته شده و هم اكنون آثاري از آن موجود است.

مکان شاخص ظهر مسجد را در این تصویر می توانید مشاهده کنید

يكي از افرادي كه شاخص را ديده است مغازه داري به نام آقاي غلام رضا ناصري که به صورت حضوری از ایشان مصاحبه شده است و با توجه به توصیف های وی پیرامون این شاخص ، اجزا و مکان شاخص همانطور که در بالا بیان کردیم ، مشخص شد .

محقق: علی مرعشی-عضو جمعیت منجمان مهبانگ زاهدان و دبیر بخش تاریخ نجوم پایگاه اطلاع رسانی آسمان تفتان - تیر ماه 1388

نگارنده این مقاله تحقیق دیگر پیرامون شاخص های ظهر انجام داده است که در لینک زیر می توانید آنرا مشاهده کنید :

شاخص ظهر مسجد جامع زاهدان